sztuka
MAGAZYN KULTURALNY
02 października 2012

SAS

Już od dłuższego czasu można zaobserwować rosnącą popularność miejskich spacerowników. Tym razem mamy do czynienia z unikatem.

Niedawno, nakładem Centrum Architektury ukazał się SAS, czyli Ilustrowany Atlas Architektury Saskiej Kępy. Pomysłodawczynią wydawnictwa, które ma charakter przewodnika-spacerownika miejskiego jest Magdalena Piwowar. Już od dłuższego czasu można zaobserwować rosnącą popularność tego rodzaju publikacji, a rozmaite spacery „po dzielnicy” i „szlakiem znanego mieszkańca” odbywają się prawie w każdy weekend. Tym razem mamy do czynienia ze spacerownikiem unikatowym, ponieważ daje konkretną wiedzę na temat architektury prawobrzeżnej dzielnicy, do czego w dużej mierze przyczynia się przemyślana i oryginalna szata graficzna.

Magdalenie Piwowar udało się zaprosić do współpracy przy tworzeniu SAS-u Hannę Farynę-Pietkiewicz, varsavianistkę i historyczkę sztuki, autorkę licznych publikacji poświęconych architekturze Saskiej Kępy, która oprócz opieki merytorycznej nad publikacją, napisała do niej przedmowę. „Saska Kępa to nieprzebrany skansen cennej architektury oraz detali w jej wnętrzach” – czytamy we wstępie. Piwowar niedawno odkryła tę dzielnicę. Wcześniej nie odwiedzała często Pragi. Dopiero spacery Francuską, Walecznych, Katowicką czy Bajońską uświadomiły autorce to, na co wskazuje Faryna-Pietkiewicz – że na każdym kroku można tutaj trafić na ciekawy budynek.

Obok wszystkiego co związane z szatą graficzną i przedstawieniem architektury (o czym za chwilę), przypadł mi do gustu historyczny wstęp autorstwa Grzegorza Piątka i Jarosława Trybusia. Na niespełna ośmiu stronach tekstu dowiadujemy się nieco o historii niegdysiejszej wyspy. Tak, tak czytelniczko i czytelniku! Saska Kępa była drzewiej wyspą. Jeśli jest to dla Ciebie niespodzianka, wstęp Piątka i Trybusia będzie varsavianistycznym oświeceniem. Nazwy ulic wraz z kanałem stanowią z kolei pamiątkę po planowanej Wystawie Światowej, która miała się odbyć w Warszawie w 1944 roku. Teren Saskiej Kępy przygotowywany był pod sąsiedztwo terenów wystawowych. Okrutny los chciał, że rok ’44 zamiast nieść prestiż i glorię, zapisał się w dziejach miasta złowieszczo i tragicznie.  W oczach autorów Saska Kępa i Park Skaryszewski to czynna całą dobę i cały rok wystawa. SAS stanowi pierwszą taką okazję do świadomego przyjrzenia się części architektonicznych eksponatów – pamiątek po obecnej tu „awangardzie jak i konserwatystach, po tych, którzy prekursorskie rozwiązania zmiękczali, czyniąc je bardziej strawnymi dla klientów i użytkowników; po oportunistach i idealistach; po żarłocznych deweloperach i radykalnych społecznikach”. Tak, na przestrzeni lat, powstał niepowtarzalny atlas architektury polskiej XX wieku.

Jednak nie przekazywanie historii Saskiej Kępy za pomocą słowa pisanego jest głównym zadaniem SAS-u. Po kilkunastu stronach wstępu, trafiamy na mapę dzielnicy z zaznaczonymi na niej miejscami. Jest ich równo pięćdziesiąt. Magdalena Piwowar w jednym z wywiadów z okazji premiery przewodnika motywowała dlaczego przyjęła formę, w której ilustracje budynków celowo ujednolicono, poddając je komputerowej obróbce. Każdej ilustracji towarzyszy krótki, acz rzeczowy komentarz z opisem budynków. Przed oczami widzimy odrealnione surowe bryły, co umożliwia uchwycenie detalów, pierwotnych założeń (Faryna-Pietkiewicz zwraca uwagę, że kształt wystawiony na pierwszy plan, broni się sam).

„Chciałam, żeby czytelnicy SAS-u zwrócili uwagę na architekturę Saskiej Kępy – przede wszystkim na same budynki; chciałam je wyodrębnić z kontekstu, żeby ludzie zaczęli ich szukać, zwracali na nie uwagę.”SAS

Mamy jesień. Liście opadają z drzew, a słońce już nie lipcowe. Spacer z SAS-em to doskonała okazja do spędzenia popołudnia i doświadczenia architektonicznego fenomenu, który ewoluuje na prawym brzegu Wisły po dziś dzień, na co także zwracają uwagę autorzy. Tym, co liczą na kolejne, równie zaskakujące przewodniki spieszę z uspakajającą informacją – Magdalena Piwowar ma w planach kolejne.

„SAS. Ilustrowany atlas architektury Saskiej Kępy”

Koncepcja, projekt graficzny i ilustracje: Magdalena Piwowar

Teksty: Grzegorz Piątek i Jarosław Trybuś

Wstęp: Hanna Faryna-Paszkiewicz

Dystrybucja: Fundacja Bęc Zmiana

www.centrumarchitektury.org

następna
strona
poprzednia
strona
przejdź do strony: 12
Wawrzeńczyk Wawrzeńczyk
Redaktor Prowadzący, Dział Literatura

Zobacz także